doi چیست و چگونه بدست می آید

doi چیست و چگونه بدست می آید

اگر در زمینه مقالات علمی فعالیت داشته باشید و یا حتی قصد دانلود این مقالات از سایت پیپرانه را داشته باشید، احتمالا با واژه doi نباید زیاد نا آشنا باشید. در این قسمت از وبلاگ پیپرانه قصد داریم به این مسئله بپردازیم که اصولا doi چیست، چگونه بدست می آید و چگونه می توان به دانلود رایگان مقاله با doi پرداخت؟

doi چیست؟

doi مخفف Digital Object Identifier یک کد برای شناسایی یک محصول دیجیتال است. doi بیشتر برای مقالات مورد استفاده قرار گرفته و بر این اساس در کشور ما استفاده از آن برای شناسایی مقالات معتبر مورد توجه بیشتری قرار گرفته است. لازم به ذکر است کد شناسه دیجیتال اشیا یا همان doi معطوف به کتاب و مقاله نبوده و حتی برای فیلم های علمی که به صورت تجاری هستند وجود دارد ولی عمدتا برای شناسایی اطلاعات دانشگاهی، حرفه ای و دولتی مانند مقالات ژورنال های علمی، گزارش های تحقیقاتی و مجموعه داده ها و انتشارات رسمی استفاده می شوند.

شناسه دیجیتال، یک کد عددی است که همانند اثر انگشت برای هر مقاله منحصر به فرد بوده و هر مقاله با استفاده از آن قابل شناسایی است. همانند محصولات تجاری که هر کدام دارای بارکد مخصوص و منحصر به فرد هستند، مقالات و منابع علم دیجیتال نیز دارای کدی هستند که doi نام دارد. . بطور خلاصه DOI بطور بی همتا و انحصاری مختص هر مقاله میباشد و کلید اصلی شناسایی و ارتباط بین مقالات با یکدیگر است.

ساختار doi چگونه است و در کجا نمایش داده می شود؟

doi یک کد با ترکیبی از اعداد و ارقام است. این کد به صورت پیش فرض در صفحه ای که چکیده مقالات نمایش داده شده است وجود دارد. به عنوان مثال در شکل زیر صفحه چکیده و  doi یکی از مقالات نیچر نمایش داده شده است:

doi

همان طور که عنوان شد برای پیدا کردن doi باید به سایت ناشر مقاله و صفحه ای که چکیده مقاله وجود دارد مراجعه نمایید. در این صفحه doi مقاله نوشته شده است.

ساختار doi

doi ترکیبی از دو کد است که توسط یک خط مورب از یک دیگر جدا شده اند. تمامی doi ها با عدد 10 شروع می شوند. بعد از عدد 10 و قبل از خط مورب نمایش دهنده شناسه ناشر است. بعد از خط مورب نیز شناسه یکتایی است که هر ناشر برای مقاله در نظر گرفته است. لازم به ذکر است بایستی تمامی ناشرین به صورت منظم شناسه اعلامی نشریات خود را در بنیاد بین المللی doi بروز رسانی نمایند.

 چرا از doi استفاده می شود؟

یکی از دلایل استفاده از doi، منحصر به فرد بودن آن است. اگر نام، نام نویسندگان و ژورنال مقاله را به عنوان شناسنامه سند نام ببریم، در می یابیم که doi می تواند تمام این موارد را به صورت کاملتر در خود جای دهد. به عنوان مثال فرض کنید به یک مقاله توسط دو سیستم رفرنس دهی متفاوت ارجاع شده باشد. برای پیدا کردن این مقاله بایستی تمامی مشخصات را در یک موتور جستجو مثلا گوگل یا موتور جستجوی علمی مقالات مانند پیپرانه وارد نمایید. حال اگر این اطلاعات وارد شده(که می تواند طولانی هم باشد) با سیستم رفرنس دهی موتور جستجو متفاوت باشد، جستجوی شما نتیحه قابل قبولی را به دنبال نخواهد داشت. اما اگر همین جستجو توسط doi انجام شود، مطمینا جستجوی شما نتیجه ای دقیق و کامل را به همراه خواهد داشت. بنابراین یکی از دلایلی که پیشنهاد می شود برای دسترسی به مقالات از قسمت دانلود رایگان مقاله با doi  استفاده نمایید، همین موارد ممطرح شده است. در واقع شما با داشتن doi دقیقا می دانید چه چیزی را جستجو کرده اید و این مسئله موجب دقیق بودن نتایج می شود.

تاریخچه معرفی doi

doi برای اولین بار در سال 2007 توسط بنیادی با همین نام(بنیاد بین المللی DOI یا IDF) معرفی و توسعه یافت. هم اکنون بیش از 12 هزار سازمان و انتشارات بین المللی، کلیه محتواهای علمی دیجیتال خود اعم از مقاله را با استفاده از doi منشتر می نمایند.

تفاوت doi با URL

url در واقع آدرس صفحه ای از اینترنت است که مقاله یا هر محتوای دیجیتال در آن واقع شده است. با توجه به اینکه سیستم های مدیریت محتوا، استاندارد یکسانی در زمینه آدرس دهی ندارند، نمی توان آدرس یک صفحه وب را شناسه یک اثر دانست. همان طور که عنوان شد DOI  مخفف اولین حرف سه کلمه “Digital Object Identifier” است که برگردان فارسی آن “شناسه برنمود دیجیتالی” می شود و جهت دسترسی آدرس محتوای موجود در اینترنت از قبیل مقاله، کتاب، مدیا و … مورد استفاده قرار می گیرد.  DOI بر خلاف URL، محتوای مورد نظر را مستقل در نظر گرفته و آن را معرفی می کند تا اینکه محل انتشار آن را ذکر کند. URL  ممکن است در اینترنت تغییر کند اما DOI ثابت خواهند ماند. در واقع این شناسه برای هر محتوای اینترنتی منحصر بفرد و مستقل صادر می شود. بنابراین کد دیجیتال نسبت به URL  از ثبات بیشتری برخوردار است. همچنینDOI می تواند شامل اطلاعات جزئی در مورد آن محتوای مورد نظر همچون تاریخ انتشار یا تعداد صفحه نیز باشد.

به این دلیل پیشنهاد می شود برای دانلود مقاله با استفاده از doi اقدام نمایید زیرا نسبت به url از ثبات و قابلیت شناسایی به مراتب بیشتری برخوردار است.

چرا برخی از نشریات معتبر از نویسندگان میخواند doi رفرنس ها را ذکر کنند؟

اگر مقاله ای را به یکی از نشریات معتبر ISI از جمله نشریات دارای ضریب تاثیر یا اصطلاحا JCR ارسال نمایید می بینید که پس از داوری و در اصلاحات قبل از چاپ از شا خواسته می شود که doi تمامی رفرنس های خود را نیز وارد نمایید. برخی از ژورنال ها به قدری در این موضوع حساس هستند که حتی در صورت عدم ارایه doi مراجع،  مقاله شما را چاپ نمی کنند حتی اگر چند ماه از زمان پذیرش آن گذشته باشد!

یکی از نمونه های مفید استفاده از doi مراجع را می توان با مشاهده وبسایت برخی از ناشرین معتبر بدست آورد. اگر به یکی از انتشارات معتبر مانند الزویر رفته باشید می بینید رفرنس های مقالات را به خوبی شناسایی کرده و به شما پیشنهاد می دهد که این موارد را نیز دانلود کنید. بنابراین با معرفی doi یکی از دغدغه های انتشارات معتبر بین المللی مبنی بر شناسایی مقاله به صورت کامل از بین رفت.

آیا عدم وجود doi به معنای جعلی بودن ژورنال است؟

یکی از سوالاتی که برخی از کاربران پیپرانه پرسیده اند مبنی بر این است که اگر مقاله ای doi نداشت، به معنای جعلی بودن ژورنال است؟ در این مورد باید دو مسئله را در نظر داشت. مسئله اول زمان چاپ مقاله است. مثلا اگر از زمان آنلاین شدن مقاله کمتر از دو هفته می گذرد و هنوز مقاله دارای doi نیست، می توان تا یک ماه نیز صبر نمود. اما اگر مقاله ای بیش از یک ماه است که آنلاین شده ولی هنوز دارای doi نیست باید به این مسئله توجه کرد که هم اکنون اکثر ناشرین معتبر دارای doi ثبت شده هستند و نداشتن doi می تواند دلیلی بر این موضوع باشد که باید در مورد سایت ژورنال، جعلی بودن آن بیشتر تحقیق نمود.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *